Czy wcześniejsze usunięcie cewnika po operacji jest bezpieczne?

Badanie przeprowadzone w latach 2021-2022 wykazało, że usunięcie cewnika moczowego już 24 godziny po operacji naprawy wypadania przedniej ściany pochwy (anterior colporrhaphy) jest równie bezpieczne jak standardowa praktyka, w której cewnik pozostawia się przez cztery dni. W grupie pacjentek z wcześniejszym usunięciem cewnika jedynie 15% wymagało ponownej cewnikacji z powodu zatrzymania moczu, w porównaniu do 7,5% w grupie standardowej – różnica ta nie była statystycznie istotna.

Kluczowym odkryciem jest fakt, że skrócony czas cewnikowania nie zwiększył ryzyka infekcji układu moczowego. W obu grupach badawczych nie odnotowano ani jednego przypadku objawowej infekcji. To istotna informacja, ponieważ każdy dzień z cewnikiem teoretycznie zwiększa ryzyko bakteriurii o 3-7%. Wyniki wskazują, że wcześniejsze usunięcie cewnika może faktycznie chronić przed zakażeniami.

Badanie objęło 80 pacjentek podzielonych losowo na dwie grupy. Wszystkie przeszły operację naprawy wypadania narządów miednicy z udziałem anterior colporrhaphy – procedury chirurgicznej naprawiającej cystocele, czyli wypadanie przedniej ściany pochwy wraz z pęcherzem moczowym. Po zabiegu standardowo wprowadza się cewnik, aby zapobiec zatrzymaniu moczu wynikającemu z przejściowego osłabienia pęcherza, obrzęku pooperacyjnego lub nadmiernego napięcia tkanek.

Jakie czynniki wpływają na ryzyko zatrzymania moczu po operacji?

Analiza czynników ryzyka wykazała, że wiek pacjentki, zastosowanie szwów Kelly ani indywidualna technika chirurga nie miały istotnego wpływu na częstość występowania zatrzymania moczu. Średni wiek pacjentek wymagających ponownej cewnikacji wynosił 62,7 lat, podczas gdy u pozostałych – 65,5 lat. Różnica nie była statystycznie znacząca, co potwierdza, że starszy wiek nie stanowi samodzielnego czynnika ryzyka.

Szwy Kelly, stosowane w celu zapobiegania nietrzymaniu moczu poprzez stabilizację szyi pęcherza, teoretycznie mogą zwiększać ryzyko niedrożności cewki moczowej. W badaniu 16% pacjentek ze szwami Kelly wymagało ponownej cewnikacji, w porównaniu do 9,1% bez tych szwów – jednak różnica nie osiągnęła istotności statystycznej. Sugeruje to, że sama technika operacyjna ma mniejsze znaczenie niż indywidualne cechy pacjentki.

Interesujące jest, że sześć z dziewięciu pacjentek z zatrzymaniem moczu wymagało wielokrotnej cewnikacji przed osiągnięciem prawidłowego oddawania moczu. Wszystkie te przypadki wymagały cewnikowania dłuższego niż cztery dni (od 9 do 21 dni), co sugeruje, że problem ten wystąpiłby niezależnie od momentu pierwszego usunięcia cewnika. Te dane wskazują, że u niektórych pacjentek zatrzymanie moczu wynika z indywidualnych predyspozycji, a nie z czasu usunięcia cewnika.

Jak wcześniejsze usunięcie cewnika wpływa na czas pobytu w szpitalu?

Jedną z najważniejszych korzyści wczesnego usunięcia cewnika jest istotne skrócenie czasu hospitalizacji. Pacjentki z grupy 24-godzinnej przebywały w szpitalu średnio o jeden dzień krócej niż te z grupy standardowej. Ta różnica była statystycznie znacząca i miała bezpośrednie przełożenie na koszty leczenia oraz komfort pacjentek.

W grupie z wczesnym usunięciem cewnika pacjentki poddawane wyłącznie operacji anterior colporrhaphy przebywały w szpitalu średnio 2,4 dnia, podczas gdy te z dodatkowymi procedurami – 3,4 dnia. Nawet wystąpienie zatrzymania moczu nie wydłużyło znacząco hospitalizacji w grupie 24-godzinnej – pacjentki wymagające ponownej cewnikacji przebywały w szpitalu średnio 3,8 dnia, w porównaniu do 2,9 dnia u pozostałych.

Analiza wieloczynnikowa wykazała, że na długość pobytu w szpitalu wpływały trzy główne czynniki. Przynależność do grupy badawczej – pacjentki z grupy 4-dniowej przebywały średnio o 1,1 dnia dłużej. Wykonywanie dodatkowych procedur jednocześnie z operacją przedniej ściany pochwy wydłużało pobyt o 0,6 dnia. Wystąpienie zatrzymania moczu przedłużało hospitalizację o 0,7 dnia. Wszystkie te różnice były statystycznie istotne.

Co to jest protokół ERAS i dlaczego jest ważny dla pacjentek?

Wyniki badania wspierają wdrożenie protokołu ERAS (Enhanced Recovery After Surgery – przyspieszonego powrotu do zdrowia po operacji) w chirurgii ginekologicznej. ERAS to zestaw zasad perioperacyjnych, których celem jest przyspieszenie powrotu pacjenta do zdrowia po zabiegu operacyjnym poprzez minimalizację stresu chirurgicznego i optymalizację opieki pooperacyjnej.

Jednym z kluczowych elementów protokołów ERAS jest jak najwcześniejsze usunięcie cewnika moczowego – zazwyczaj w ciągu pierwszych 24 godzin po operacji. Takie podejście zmniejsza ryzyko zakażeń związanych z cewnikiem, skraca czas hospitalizacji i przyspiesza mobilizację pacjentki. W czasach chirurgii małoinwazyjnej i szybkiej ścieżki powrotu do zdrowia, optymalizacja efektywności kosztowej bez kompromisów w jakości opieki staje się priorytetem.

Autorzy badania podkreślają, że ich praktyka kliniczna i zalecenia protokołu ERAS mogą służyć jako model dla innych ośrodków medycznych. Placówki stosujące obecnie dłuższe okresy cewnikowania powinny rozważyć skrócenie protokołu do 24 godzin lub mniej, pod warunkiem że infrastruktura instytucji pozwala na bezpieczne wdrożenie takiej zmiany. Włączenie tego protokołu do standardowej opieki pooperacyjnej może usprawnić zarządzanie pacjentkami i przyczynić się do optymalizacji zasobów w praktyce uroginekologicznej.

Jakie praktyczne wnioski płyną z badania dla pacjentek?

Badanie jednoznacznie potwierdza, że wcześniejsze usuwanie cewnika – w ciągu 24 godzin po operacji anterior colporrhaphy – jest bezpieczną i skuteczną praktyką zgodną z zasadami przyspieszonego powrotu do zdrowia po operacji. Krótkoterminowe cewnikowanie nie zwiększa ryzyka zatrzymania moczu ani infekcji, jednocześnie znacząco skracając czas hospitalizacji. Dla pacjentek oznacza to szybszy powrót do domu i codziennych aktywności, mniejszy dyskomfort związany z obecnością cewnika oraz niższe ryzyko zakażeń szpitalnych. Krótszy pobyt w szpitalu poprawia również komfort psychiczny i jakość życia w okresie pooperacyjnym. Dla systemu opieki zdrowotnej korzyści są równie istotne – skrócenie hospitalizacji o jeden dzień przekłada się na niższe koszty leczenia i lepszą przepustowość szpitala, pozwalając na przyjęcie większej liczby pacjentek.

Pytania i odpowiedzi